راهنما آماده است
در این راهنما
آشنایی با موضوع
فیشر یا شقاق مقعد
فیشر یک پارگی کوچک در پوشش کانال مقعد است و معمولاً درد تیز هنگام یا بعد از دفع و گاهی خون روشن ایجاد می‌کند. یبوست و مدفوع سفت محرک‌های شایع‌اند. درمان از نرم نگه داشتن مدفوع، فیبر، مایعات و درمان‌های موضعی شروع می‌شود؛ فیشر مزمن ممکن است داروی اختصاصی یا اقدام جراحی نیاز داشته باشد.
NIDDK / colorectal practiceفیشر؛ درمان دارویی یا عمل؟
- فیشر پارگی مخاط ناحیه مقعد است. بسیاری از موارد با اصلاح دفع و داروی موضعی بهبود می‌یابند؛ نوع مزمن ممکن است به بوتولینوم یا جراحی نیاز پیدا کند.
- فیشر جانبی، چندگانه یا مقاوم نیازمند بررسی علت زمینه‌ای مانند بیماری التهابی روده است. پیش از عمل هرگونه بی‌اختیاری، آسیب زایمانی یا جراحی مقعدی قبلی را اعلام کنید؛ این موارد انتخاب روش را تغییر می‌دهند.
فیشر؛ شکاف سطحی پوشش کانال مقعد
تصویرسازی مفهومی با هوش مصنوعی؛ نه نتیجه عمل بیمار و نه نقشه دقیق جراحی.
نمایش نمودار آموزشی و منابع
تصویر آموزشی
آناتومی کولون و راست‌روده و ارتباط آن‌ها با روده باریک و مقعد.
تصویر شماتیک آموزشی است، نه نتیجه عمل یک بیمار یا برنامه درمان فردی. برچسب‌های اصلی ممکن است به زبان دیگری باشند.
نمایش تصویر بزرگ‌تر ↗منبع و مجوز
Blausen.com staff (2014), Medical gallery of Blausen Medical 2014, WikiJournal of Medicine 1(2), doi:10.15347/wjm/2014.010
Blausen 0603 LargeIntestine Anatomy.png · CC BY 3.0
تصویر آموزشی ساده‌شده؛ ابعاد واقعی نیست.
آمادگی مشترک پیش از عمل
- این راهنما عمومی است؛ نوع عمل، بیماری‌های شما و نسخه ترخیص بر آن اولویت دارند. نام دقیق روش و خطرهای اختصاصی آن را پیش از رضایت جراحی بپرسید.
- فهرست داروها و مکمل‌ها، حساسیت‌ها، سابقه لخته، خون‌ریزی، دیابت، آپنه خواب، جراحی قبلی و احتمال بارداری را اعلام کنید. رقیق‌کننده خون، داروی دیابت، آمپول لاغری یا داروی روان‌پزشکی را خودسرانه قطع نکنید؛ برنامه مصرف و ناشتا بودن را از تیم درمان بگیرید.
- آزمایش و بررسی قلب یا بیهوشی متناسب با وضعیت شما انجام می‌شود، نه یک بسته یکسان برای همه. کم‌خونی، عفونت، سوءتغذیه و قند کنترل‌نشده باید بررسی و در صورت نیاز اصلاح شوند. برای قطع سیگار و سایر محصولات نیکوتین از چند هفته پیش برنامه بگیرید.
- تا روز عمل غذای متعادل و پروتئین کافی دریافت کنید و آب کافی بنوشید، مگر محدودیت قلبی یا کلیوی دارید. رژیم ویژه، آماده‌سازی روده یا غذای سبک شب قبل فقط وقتی انجام شود که برای عمل شما نوشته شده است؛ زمان قطع غذای جامد و مایعات را از تیم بیهوشی بگیرید و حدس نزنید.
- پس از بیهوشی یا آرام‌بخشی همراه بزرگسال و کمک در منزل داشته باشید. تا برطرف‌شدن اثر داروها و تأیید تیم درمان رانندگی نکنید. برای سفر و پرواز، خصوصاً مسیر طولانی، پیش از خرید بلیت اجازه و برنامه پیشگیری از لخته بگیرید.
دفع راحت و بهداشت ناحیه
- هدف مدفوع نرم و شکل‌دار است، نه اسهال. فیبر را تدریجی افزایش دهید و با توجه به محدودیت قلبی یا کلیوی مایعات کافی بنوشید. نرم‌کننده مدفوع یا ملین را طبق نسخه مصرف کنید؛ یبوست و اسهال طولانی هر دو نیاز به اصلاح دارند.
- دفع را به تأخیر نیندازید، زور نزنید و مدت طولانی روی توالت ننشینید. بعد از دفع با آب ولرم به‌آرامی تمیز و بدون مالش خشک کنید؛ از صابون معطر، مواد تحریک‌کننده و آب داغ پرهیز کنید.
- حمام نشسته کوتاه با آب ولرم ساده در صورت اجازه جراح می‌تواند درد را کاهش دهد. شیاف، تنقیه، پماد یا وسیله‌ای داخل مقعد استفاده نکنید مگر طبق دستور مخصوص عمل شما.
داروهای موضعی و مراقبت بعد از اقدام
- داروی موضعی فقط طبق نسخه و برای مدت تعیین‌شده مصرف شود. بعضی پمادها مانند نیتروگلیسیرین سردرد یا افت فشار می‌دهند و با بعضی داروهای اختلال نعوظ تداخل مهم دارند؛ تمام داروها را اعلام کنید.
- کاهش درد به معنی بسته‌شدن کامل زخم نیست. برنامه نرم‌ماندن مدفوع را پس از بهترشدن هم ادامه دهید. از دستکاری، کشش خودسرانه و ورود وسیله به مقعد پرهیز کنید.
- پس از تزریق بوتولینوم یا اسفنکتروتومی، درباره کنترل گاز و مدفوع پیگیری کنید. بی‌اختیاری جدید را گزارش دهید؛ هدف انتخاب روش، تعادل میان بهبود و حفظ کنترل است.
زمان ارزیابی مجدد
- اگر درد یا خون‌ریزی در مسیر بهبود نیست یا دوباره برمی‌گردد، برای ارزیابی مراجعه کنید. تکرار تزریق، ادامه بی‌پایان پماد یا تصمیم برای جراحی بدون معاینه مناسب نیست.
هشدار اختصاصی فیشر
- تب، تورم دردناک تازه، ترشح چرکی، درد مداوم رو به افزایش یا خون‌ریزی زیاد می‌تواند فراتر از فیشر ساده باشد و نیاز به ارزیابی سریع دارد.
دارو، حرکت و پیگیری
- مسکن و سایر داروها فقط طبق نسخه؛ آنتی‌بیوتیک یا آمپول ضدلخته برای همه یکسان لازم نیست. مسکن‌های مخدر می‌توانند خواب‌آلودگی و یبوست ایجاد کنند؛ الکل و رانندگی همراه آن‌ها خطرناک است.
- با اجازه تیم، راه‌رفتن کوتاه و مکرر را شروع کنید؛ استراحت مطلق طولانی مناسب نیست. بازگشت به کار، ورزش، رابطه جنسی و بلندکردن بار به روش عمل و روند بهبود وابسته است. برنامه مکتوب محدودیت‌ها را بگیرید.
- نوع پانسمان، زمان حمام، کشیدن بخیه یا درن و تاریخ اولین ویزیت را پیش از ترخیص مشخص کنید. زخم، چسب، بخیه یا درن را دستکاری نکنید و روی زخم باز کرم یا ماده ضدعفونی‌کننده خودسرانه نزنید.
- شروع آب و غذا به نوع عمل بستگی دارد. اگر محدودیتی ندارید با مایعات و وعده‌های سبکِ کم‌حجم شروع کنید، آهسته بخورید و با تهوع یا درد متوقف شوید؛ بعد به‌تدریج پروتئین، سبزی و غذای معمول را طبق برگه ترخیص اضافه کنید. پس از اعمال معده، روده، مقعد یا فتق هیاتال فقط برنامه اختصاصی همان عمل را اجرا کنید.
- رژیم متعادل با پروتئین کافی و مایعات متناسب با بیماری‌های زمینه‌ای داشته باشید. یبوست را با حرکت، مایعات و داروی تجویزشده پیشگیری کنید. زمان بهبود و نتیجه نهایی بین افراد متفاوت است؛ باقی‌ماندن یا بازگشت علائم نیازمند ارزیابی است، نه درمان خودسرانه.
هشدارهای عمومی — مراجعه فوری
- تنگی نفس، درد قفسه سینه، سرفه خونی، غش یا ورم و درد یک‌طرفه ساق نیازمند ارزیابی فوری است؛ با اورژانس محل تماس بگیرید، در ترکیه ۱۱۲.
- خون‌ریزی شدید یا ادامه‌دار، درد رو به افزایش که با داروی تجویزشده کنترل نمی‌شود، تب همراه بدحالی، قرمزی منتشر یا ترشح بدبو، استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن یا احتباس ادرار را فوری گزارش کنید. پیام در سایت جای اورژانس را نمی‌گیرد.
منابع علمی
آیا این آموزش برای شما مفید بود؟
نظر شما به کامل‌تر شدن این آموزش کمک می‌کند.