راهنما آماده است
در این راهنما
سلامت پستان؛ هر توده‌ای سرطان نیست
- کیست، فیبروآدنوم، تغییرات فیبروکیستیک، درد دوره‌ای، التهاب و آبسه از علل شایع مراجعه‌اند. توده در مردان هم باید بررسی شود. از روی درد، لمس یا عکس نمی‌توان خوش‌خیمی را قطعی دانست.
- توده تازه، بزرگ‌شدن توده قبلی، فرورفتگی جدید نوک پستان، پوست پرتقالی، تغییر شکل یک‌طرفه، ترشح خودبه‌خودی خونی یا شفاف از یک مجرا و غده زیر بغل نیازمند مراجعه‌اند؛ حتی اگر ماموگرافی اخیر طبیعی بوده باشد.
سلامت و غربالگری پستان
تصویرسازی مفهومی با هوش مصنوعی؛ نه نتیجه عمل بیمار و نه نقشه دقیق جراحی.
نمایش نمودار آموزشی و منابع
تصویر آموزشی
برش پستان: بافت غده‌ای، مجاری، چربی و عضله زیرین قفسه سینه.
تصویر شماتیک آموزشی است، نه نتیجه عمل یک بیمار یا برنامه درمان فردی. برچسب‌های اصلی ممکن است به زبان دیگری باشند.
نمایش تصویر بزرگ‌تر ↗منبع و مجوز
National Cancer Institute / NIH (SEER)
Illu breast anatomy.jpg · Public domain
تصویر آموزشی ساده‌شده؛ ابعاد واقعی نیست.
کیست، فیبروآدنوم و سایر تومورها
- کیست ساده کیسه‌ای پر از مایع است و معمولاً خوش‌خیم؛ اگر دردناک یا بزرگ باشد ممکن است تخلیه با سوزن پیشنهاد شود. ضایعه کیستیک با اجزای جامد با کیست ساده فرق دارد و ممکن است نمونه‌برداری لازم شود.
- فیبروآدنوم توده جامد اغلب خوش‌خیم است؛ بر اساس سن، رشد، علائم و هماهنگی تصویربرداری با نمونه‌برداری، پیگیری یا برداشت انتخاب می‌شود. توده سریع‌الرشد می‌تواند علل دیگری مانند تومور فیلودس داشته باشد. تومور به معنی قطعی سرطان نیست.
- همه کیست‌ها یا توده‌های خوش‌خیم به جراحی نیاز ندارند؛ در مقابل، افزایش اندازه یا تغییر ظاهر را نباید صرفاً به سابقه خوش‌خیمی نسبت داد.
درد، التهاب و ترشح پستان
- درد دوطرفه مرتبط با قاعدگی اغلب علت خوش‌خیم دارد؛ سوتین مناسب و درمان تجویزشده کمک می‌کند. درد موضعی و ماندگار، به‌ویژه همراه توده، نیازمند ارزیابی است.
- قرمزی، گرمی و درد، به‌خصوص هنگام شیردهی، می‌تواند التهاب یا آبسه باشد؛ تب و بدحالی نیاز به ارزیابی سریع دارد. تخلیه آبسه در صورت نیاز باید توسط تیم درمان انجام شود. قرمزی پایدار یا مقاوم به درمان باید دوباره بررسی شود.
ماموگرافی غربالگری چه زمانی انجام شود؟
- غربالگری برای فرد بی‌علامت است. سن شروع و فاصله به کشور، سابقه خانوادگی، خطر فردی و تصمیم مشترک بستگی دارد. برای نمونه، USPSTF آمریکا برای زنان با خطر متوسط ماموگرافی هر دو سال از ۴۰ تا ۷۴ سال را توصیه می‌کند؛ این برنامه نسخه واحد برای همه کشورها یا افراد پرخطر نیست.
- سابقه سرطان پستان یا تخمدان در خانواده، سرطان پستان در مرد خانواده، جهش‌های ارثی مانند BRCA و پرتودرمانی قفسه سینه در سن پایین ممکن است بررسی ژنتیک و غربالگری زودتر، گاهی با MRI، را لازم کند. خودآگاهی نسبت به تغییرات پستان جای ماموگرافی را نمی‌گیرد.
سونوگرافی، ماموگرافی تشخیصی و MRI
- وقتی علامت یا توده دارید منتظر نوبت غربالگری نمانید. سونوگرافی به تفکیک مایع از بافت جامد و بررسی هدفمند کمک می‌کند و در سنین پایین و بارداری غالباً بررسی اولیه است؛ بر اساس سن و یافته‌ها ماموگرافی تشخیصی هم لازم می‌شود.
- ماموگرافی می‌تواند کلسیفیکاسیون‌ها و تغییرات غیرقابل لمس را نشان دهد. سونوگرافی جایگزین کامل آن نیست. بافت متراکم تفسیر ماموگرافی را دشوارتر می‌کند؛ نیاز به بررسی تکمیلی با توجه به خطر و گزارش تعیین می‌شود.
- MRI برای همه لازم نیست؛ در خطر بالا یا پرسش‌های تشخیصی مشخص کاربرد دارد. احتمال بارداری، شیردهی، پروتز و مشکلات کلیوی یا حساسیت قبلی به ماده حاجب را به مرکز اطلاع دهید.
گزارش BI-RADS و نمونه‌برداری
- BI-RADS مرحله سرطان نیست: صفر یعنی بررسی ناقص و نیاز به تکمیل؛ ۱ و ۲ معمولاً طبیعی یا خوش‌خیم؛ ۳ معمولاً نیازمند پیگیری کوتاه‌مدت طبق گزارش؛ ۴ و ۵ معمولاً نیازمند نمونه‌برداری‌اند. عدد ۶ یعنی بدخیمی قبلاً با نمونه‌برداری تأیید شده است.
- تشخیص قطعی ضایعه مشکوک بر اساس پاتولوژی است، اغلب با نمونه‌برداری سوزنی ضخیم و هدایت تصویر. جواب خوش‌خیم باید با معاینه و تصویر هماهنگ باشد؛ در صورت ناهماهنگی ممکن است نمونه مجدد یا برداشت لازم باشد. تاریخ دریافت جواب و اقدام بعدی را مشخص کنید.
نمایش نمودار آموزشی و منابع
تصویر آموزشی
طحال در دستگاه لنفاوی و در بخش بالایی چپ شکم نشان داده شده است.
تصویر شماتیک آموزشی است، نه نتیجه عمل یک بیمار یا برنامه درمان فردی. برچسب‌های اصلی ممکن است به زبان دیگری باشند.
نمایش تصویر بزرگ‌تر ↗منبع و مجوز
Blausen.com staff (2014), Medical gallery of Blausen Medical 2014, WikiJournal of Medicine 1(2), doi:10.15347/wjm/2014.010
Blausen 0623 LymphaticSystem Female.png · CC BY 3.0
تصویر آموزشی ساده‌شده؛ ابعاد واقعی نیست.
سرطان پستان و انتخاب درمان
- سرطان ممکن است غیرتهاجمی داخل مجرا (DCIS) یا تهاجمی باشد؛ در نوع تهاجمی، مرحله، غدد لنفاوی و گیرنده‌های ER، PR و HER2 در انتخاب درمان مهم‌اند. سه‌گانه‌منفی یعنی این سه نشانگر وجود ندارند، نه اینکه درمانی ندارد.
- درمان می‌تواند شامل جراحی حفظ پستان و معمولاً پرتودرمانی، ماستکتومی، بررسی غده نگهبان، دارودرمانی هورمونی، شیمی‌درمانی، درمان هدفمند یا ایمنی‌درمانی باشد. همه افراد به همه این روش‌ها نیاز ندارند؛ گاهی دارودرمانی قبل از عمل انجام می‌شود.
- درباره بازسازی، باروری، یائسگی، ظاهر بدن و حمایت روانی گفت‌وگو کنید. تصمیم بهتر با تیم پستان و بر اساس جواب بافت و مرحله است، نه فقط اندازه توده.
آمادگی برای تصویربرداری و بیوپسی
- تصاویر و گزارش‌های قبلی، زمان شروع علامت، سابقه خانوادگی و فهرست داروها را همراه ببرید. برای ماموگرافی طبق دستور مرکز از دئودورانت یا پودر روی پستان و زیر بغل استفاده نکنید.
- رقیق‌کننده خون را خودسرانه قطع نکنید. پیش از بیوپسی یا بیهوشی، حساسیت‌ها و مصرف داروها را اعلام کنید؛ ناشتا بودن فقط طبق دستور روش مربوط است.
بعد از بیوپسی یا جراحی
- دستور پانسمان، حمام، سوتین حمایتی و فعالیت را از تیم بگیرید. اگر درن دارید، حجم و رنگ خروجی را ثبت کنید و خودتان آن را نکشید. تمرین شانه، پیشگیری از ورم دست و بازگشت به کار بر اساس نوع عمل تنظیم می‌شود.
- کبودی محدود ممکن است رخ دهد؛ خون‌ریزی مداوم، تورم سریع و سفت، ترشح چرکی یا درد رو به افزایش نیاز به تماس دارد. جواب پاتولوژی و برنامه پیگیری را حتی پس از بهبود زخم دنبال کنید.
علائم نیازمند اقدام فوری
- تب همراه قرمزی منتشر یا بدحالی، تورم سریع پس از اقدام یا خون‌ریزی کنترل‌نشده: ارزیابی فوری. تنگی نفس، درد قفسه سینه یا غش پس از عمل: اورژانس.
- توده یا تغییر پوست و نوک پستان اغلب نیاز به ویزیت زودهنگام دارد، نه لزوماً اورژانس؛ اما برای ماه‌ها منتظر نمانید.
منابع علمی
آیا این آموزش برای شما مفید بود؟
نظر شما به کامل‌تر شدن این آموزش کمک می‌کند.