در این راهنما
آشنایی با موضوع
گاستریک بای‌پس چیست؟
در بای‌پس یک پاکت کوچک معده ساخته و به بخش پایین‌تری از روده باریک متصل می‌شود. ظرفیت غذا کم شده و الگوی هورمون‌های روده و جذب مواد مغذی تغییر می‌کند. معمولاً رفلاکس را بهتر می‌کند و اثر متابولیک قوی دارد، اما نیازمند پیگیری مادام‌العمر ویتامین و مواد معدنی است. سیگار و مصرف منظم NSAID می‌تواند خطر زخم را بیشتر کند.
NIDDK / ASMBS۱. بررسی و آماده‌سازی پزشکی
- تمام بیماری‌ها، جراحی‌های قبلی، حساسیت‌ها، داروها و مکمل‌ها را اعلام کنید؛ به‌ویژه دیابت، فشارخون، بیماری قلبی یا ریوی، آپنه خواب، سابقه لخته خون و داروهای کاهش وزن.
- آزمایش خون، بررسی کم‌خونی و ذخایر آهن، ویتامین‌ها، کبد، کلیه و قند خون و نیز سونوگرافی، آندوسکوپی، نوار قلب و مشاوره‌های لازم طبق نظر تیم درمان انجام می‌شود.
- کمبود آهن، ویتامین B12، فولات، ویتامین D یا سایر کمبودهای تغذیه‌ای بهتر است پیش از جراحی اصلاح شود.
- اگر هلیکوباکتر پیلوری، زخم معده، خونریزی گوارشی، مشکل بلع یا مصرف طولانی داروهای ضدالتهاب دارید حتماً اطلاع دهید.
- داروهای رقیق‌کننده خون، دیابت، فشارخون، داروهای GLP-1 و داروهای هورمونی را خودسرانه قطع نکنید؛ برنامه هر دارو باید توسط پزشک تعیین شود.
طرح مفهومی بای‌پس معده
تصویرسازی مفهومی با هوش مصنوعی؛ نه نتیجه عمل بیمار و نه نقشه دقیق جراحی.
نمایش نمودار آموزشی و منابع
تصویر آموزشی
بای‌پس Roux-en-Y: کیسه کوچک معده به مسیر جدیدی از روده باریک متصل می‌شود.
تصویر شماتیک آموزشی است، نه نتیجه عمل یک بیمار یا برنامه درمان فردی. برچسب‌های اصلی ممکن است به زبان دیگری باشند.
نمایش تصویر بزرگ‌تر ↗منبع و مجوز
Blausen.com staff (2014), Medical gallery of Blausen Medical 2014, WikiJournal of Medicine 1(2), doi:10.15347/wjm/2014.010
Blausen 0776 Roux-En-Y 01.png · CC BY 3.0
تصویر آموزشی ساده‌شده؛ ابعاد واقعی نیست.
۲. روزهای قبل و روز جراحی
- سیگار، قلیان، ویپ و همه محصولات نیکوتینی را طبق برنامه جراح قطع کنید. مصرف الکل و مواد مخدر را صادقانه اعلام نمایید.
- زمان دقیق قطع غذای جامد و مایعات را فقط طبق دستور بیمارستان و متخصص بیهوشی رعایت کنید و صبح عمل فقط داروهای تأییدشده را مصرف نمایید.
- مدارک پزشکی، فهرست داروها، اسپری تنفسی و در صورت استفاده دستگاه CPAP را همراه بیاورید.
- برای ترخیص و بازگشت به محل اقامت، همراه بزرگسال هماهنگ کنید و خودتان رانندگی نکنید.
۳. روزهای اول پس از عمل
- از همان ساعات اولیه با اجازه تیم درمان راه بروید، تمرین تنفس عمیق انجام دهید و از بی‌حرکتی طولانی پرهیز کنید.
- مایعات را در حالت نشسته، با جرعه‌های بسیار کوچک و آهسته شروع کنید. از نی، نوشیدنی گازدار و نوشیدن سریع خودداری کنید.
- درد خفیف شکم، نفخ، تهوع، گلودرد یا درد شانه می‌تواند موقت باشد؛ درد رو به افزایش طبیعی محسوب نمی‌شود.
- زخم‌ها و درن احتمالی را دقیقاً طبق دستور ترخیص مراقبت کنید و مقدار و رنگ ترشحات درن را ثبت نمایید.
- زمان سفر هوایی و اقدامات پیشگیری از لخته، از جمله حرکت، جوراب و داروی ضدلخته، باید پیش از ترخیص مشخص شود.
۴. مراحل تغذیه و نوشیدن
- رژیم معمولاً از مایعات صاف شروع و سپس طبق برنامه متخصص تغذیه به مایعات کامل، پوره، غذای نرم و در نهایت غذای جامد پیش می‌رود؛ مراحل را زودتر از موعد جلو نبرید.
- مایعات را جرعه‌جرعه در طول روز بنوشید و هدف روزانه تعیین‌شده توسط تیم درمان را دنبال کنید؛ ادرار تیره یا کم‌شدن ادرار می‌تواند علامت کم‌آبی باشد.
- پروتئین را در اولویت قرار دهید، لقمه‌ها را کوچک بردارید، بسیار خوب بجوید و با اولین احساس سیری خوردن را متوقف کنید.
- مایعات را همراه غذا ننوشید و فاصله تعیین‌شده قبل و بعد از وعده را رعایت کنید.
- از نوشابه گازدار، الکل و مواد پرقند یا پرچرب پرهیز کنید؛ این مواد می‌توانند باعث دامپینگ، تپش قلب، تعریق، دل‌پیچه یا اسهال شوند.
۵. داروها و مکمل‌های مادام‌العمر
- داروی محافظ معده، ضدلخته، مسکن و سایر داروهای ترخیص را دقیقاً طبق نسخه مصرف کنید.
- مولتی‌ویتامین مخصوص جراحی چاقی، ویتامین B12، آهن، کلسیم و ویتامین D و سایر مکمل‌های تجویزشده باید منظم و معمولاً مادام‌العمر مصرف شوند؛ مقدار آن‌ها با آزمایش تنظیم می‌شود.
- کلسیم و آهن معمولاً باید با فاصله مصرف شوند. قرص‌های آهسته‌رهش، روکش‌دار یا بزرگ ممکن است نیاز به تغییر شکل یا زمان مصرف داشته باشند؛ بدون هماهنگی دارو را خرد نکنید.
- ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی می‌توانند خطر زخم و خونریزی محل اتصال را افزایش دهند؛ فقط با اجازه تیم باریاتریک مصرف شوند.
- داروهای دیابت و فشارخون ممکن است سریعاً نیاز به کاهش یا قطع داشته باشند؛ قند و فشار را ثبت کنید و برنامه ترخیص را اجرا نمایید.
نمایش نمودار آموزشی و منابع
تصویر آموزشی
دوازدهه، ژژنوم و ایلئوم؛ سه بخش روده باریک.
تصویر شماتیک آموزشی است، نه نتیجه عمل یک بیمار یا برنامه درمان فردی. برچسب‌های اصلی ممکن است به زبان دیگری باشند.
نمایش تصویر بزرگ‌تر ↗منبع و مجوز
Blausen.com staff (2014), Medical gallery of Blausen Medical 2014, WikiJournal of Medicine 1(2), doi:10.15347/wjm/2014.010
Blausen 0817 SmallIntestine Anatomy.png · CC BY 3.0
تصویر آموزشی ساده‌شده؛ ابعاد واقعی نیست.
۶. زخم، فعالیت و بازگشت به زندگی
- زخم‌ها را تمیز و خشک نگه دارید و درباره زمان دوش‌گرفتن، تعویض پانسمان و خارج‌کردن درن از دستور اختصاصی پیروی کنید.
- پیاده‌روی سبک را روزانه افزایش دهید؛ تا زمان اجازه جراح از بلندکردن جسم سنگین، زورزدن و ورزش شدید خودداری کنید.
- تا زمانی که مسکن خواب‌آور مصرف می‌کنید یا نمی‌توانید بدون درد ترمز ناگهانی بگیرید، رانندگی نکنید.
- خستگی در هفته‌های اول شایع است. بازگشت به کار به نوع شغل و روند بهبود بستگی دارد و معمولاً برای کار سبک زودتر امکان‌پذیر است.
۷. پیگیری طولانی‌مدت
- کنترل جراحی و تغذیه، ثبت وزن و علائم و آزمایش‌های دوره‌ای خون برای بررسی کم‌خونی، آهن، B12، فولات، ویتامین D، کلسیم و سایر کمبودها ضروری است.
- مصرف مکمل‌ها را حتی با طبیعی‌شدن آزمایش یا احساس سلامتی قطع نکنید، مگر با دستور تیم درمان.
- الکل پس از بای‌پس سریع‌تر جذب می‌شود و اثر شدیدتری دارد؛ از مصرف آن پرهیز کنید یا فقط طبق توصیه پزشکی عمل نمایید.
- برای بارداری تا پایان دوره کاهش سریع وزن، معمولاً دست‌کم ۱۲ تا ۱۸ ماه، صبر کنید و پیش از اقدام با تیم باریاتریک و متخصص زنان مشورت نمایید.
- درد شکمی جدید یا تکرارشونده حتی ماه‌ها یا سال‌ها بعد از بای‌پس باید جدی گرفته شود و احتمال فتق داخلی یا انسداد بررسی گردد.
۸. علائم خطر — فوراً تماس بگیرید یا به اورژانس بروید
- نبض سریع و مداوم، تب، درد شکم یا قفسه سینه رو به افزایش، درد شانه غیرعادی یا تنگی نفس.
- استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن، گیرکردن مداوم غذا، کاهش واضح ادرار، سرگیجه یا ضعف شدید.
- استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا خونی، خونریزی غیرعادی، شکم متورم یا درد شدید و موجی شکم.
- تورم یا درد یک‌طرفه ساق پا، سرفه خونی، غش یا دشواری تنفس.
- قرمزی منتشر، ترشح بدبو، بازشدن زخم یا هر علامت ناگهانی و نگران‌کننده؛ منتظر ویزیت بعدی نمانید.
منابع علمی
آیا این آموزش برای شما مفید بود؟
نظر شما به کامل‌تر شدن این آموزش کمک می‌کند.