راهنما آماده است
در این راهنما
۱. تیروئید چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟
- تیروئید غده‌ای پروانه‌ای‌شکل در جلوی قسمت پایین گردن است. هورمون‌های آن بر مصرف انرژی، دمای بدن و ضربان قلب اثر می‌گذارند. غدد پاراتیروئید در نزدیکی آن وظیفه متفاوتی دارند و کلسیم را تنظیم می‌کنند. ابتلا به بیماری تیروئید الزاماً به معنی سرطان یا نیاز به جراحی نیست.
طرح مفهومی برداشتن یک لوب تیروئید
تصویرسازی مفهومی با هوش مصنوعی؛ نه نتیجه عمل بیمار و نه نقشه دقیق جراحی.
۲. بیماری‌های شایع و علائم آن‌ها
- کم‌کاری تیروئید می‌تواند با خستگی، احساس سرما، یبوست و افزایش وزن محدود همراه باشد؛ هاشیموتو یکی از علت‌های شایع آن است. پرکاری ممکن است تپش قلب، لرزش، تعریق و کاهش وزن ایجاد کند؛ گریوز و ندول‌های پرکار از علت‌های آن هستند. تشخیص فقط بر اساس علائم ممکن نیست.
- گواتر یعنی بزرگ‌شدن تیروئید. ندول‌ها می‌توانند جامد یا حاوی مایع باشند و بسیاری خوش‌خیم و بدون علامت‌اند. تورم پایدار گردن، گرفتگی صدا یا دشواری بلع حتی با آزمایش هورمونی طبیعی نیاز به بررسی دارد.
۳. بررسی ندول و تشخیص
- شرح‌حال، معاینه گردن، آزمایش TSH و در صورت نیاز T4 آزاد یا T3 بررسی می‌شوند. سونوگرافی ساختمان غده، ندول‌ها و غدد لنفاوی را ارزیابی می‌کند. نیاز به نمونه‌برداری با سوزن ظریف بر اساس ظاهر سونوگرافی، اندازه و شرایط بیمار تعیین می‌شود؛ هر ندول نیاز به نمونه‌برداری ندارد.
- بتسدا دسته‌بندی جواب نمونه‌برداری است، نه مرحله سرطان. نمونه ناکافی یا نتیجه نامشخص ممکن است به تکرار نمونه، آزمایش مولکولی در موارد منتخب، پیگیری یا جراحی تشخیصی نیاز داشته باشد. اگر TSH پایین باشد اسکن تیروئید ممکن است کمک‌کننده باشد؛ بارداری را پیش از تصویربرداری هسته‌ای اعلام کنید.
۴. درمان‌های بدون جراحی
- کم‌کاری معمولاً با لووتیروکسین درمان می‌شود و به عمل نیاز ندارد. برای پرکاری، دارو، ید رادیواکتیو یا جراحی با توجه به علت بیماری و شرایط فرد انتخاب می‌شود. بسیاری از ندول‌های خوش‌خیم فقط پیگیری می‌خواهند؛ ابلیشن برای بعضی ندول‌های خوش‌خیم علامت‌دار پس از ارزیابی مناسب قابل بررسی است.
- ید، مکمل‌های جلبک یا هورمون تیروئید را خودسرانه مصرف نکنید. هورمون تیروئید برای فردی با عملکرد طبیعی تیروئید داروی لاغری نیست.
۵. چه زمانی جراحی مطرح می‌شود؟
- شک به بدخیمی یا سرطان تأییدشده، گواتر فشاری و برخی موارد پرکاری می‌توانند دلیل جراحی باشند. بعضی سرطان‌های کوچک و کم‌خطر در برنامه تخصصی قابل پایش فعال‌اند. انتخاب درمان به جواب نمونه، سونوگرافی، علائم، وسعت بیماری و ترجیح آگاهانه بیمار وابسته است.
۶. انواع عمل و روش انجام
- در لوبکتومی یک سمت تیروئید، معمولاً همراه پل بین دو لوب، برداشته می‌شود؛ در تیروئیدکتومی کامل، کل غده خارج می‌شود. گاهی بر اساس پاتولوژی عمل تکمیلی لازم است. تخلیه غدد لنفاوی فقط با اندیکاسیون مناسب سرطان انجام می‌شود و برای هر ندول ضروری نیست.
- روش معمول برش پایین گردن با بیهوشی عمومی است. روش‌های با دسترسی از راه دور برای افراد منتخب مناسب‌اند و خطرات خاص دارند. حفظ اعصاب صدا و خون‌رسانی پاراتیروئیدها اهمیت دارد؛ مانیتورینگ عصب تضمین‌کننده جلوگیری از آسیب نیست.
۷. آمادگی قبل از عمل
- گزارش سونوگرافی و نمونه‌برداری، مدارک جراحی قبلی گردن و فهرست همه داروها و مکمل‌ها را همراه بیاورید. تغییر صدا، بارداری، حساسیت و مصرف رقیق‌کننده خون را اطلاع دهید. بسته به شرایط، حرکت تارهای صوتی، کلسیم و ویتامین D بررسی می‌شوند. پیش از عمل انتخابی باید پرکاری کنترل شود.
- دستور اختصاصی ناشتا بودن و داروها، از جمله داروهای دیابت و آمپول‌های لاغری، را رعایت کنید. داروی ضدانعقاد یا تیروئید را خودسرانه قطع نکنید. برای رفت‌وآمد و کمک در منزل برنامه داشته باشید.
۸. عوارض احتمالی
- خونریزی و تجمع خون در گردن، عفونت، عوارض بیهوشی، ناراحتی بلع و تغییر صدا ممکن است رخ دهند. آسیب عصب صدا یا افت کلسیم می‌تواند گذرا یا پایدار باشد. افت کلسیم بیشتر پس از برداشتن کامل یا جراحی تکمیلی مطرح است. جراحی پیچیده یا مجدد ممکن است خطر بیشتری داشته باشد.
۹. روزهای اول و مراقبت از زخم
- گلودرد خفیف، خشکی گردن و خستگی ممکن است رخ دهد. نوشیدن و غذاخوردن را طبق اجازه تیم شروع کنید؛ غذای نرم در ابتدا راحت‌تر است. راه‌رفتن سبک و مسکن تجویزشده کمک می‌کند. زمان ترخیص به نوع عمل، آزمایش‌ها و وضعیت بیمار بستگی دارد.
- دستور پانسمان و حمام را رعایت کنید. زخم ترمیم‌نشده را در آب غوطه‌ور نکنید و چسب پوستی را نکنید. ورزش شدید و بلندکردن بار سنگین تا اجازه پزشک، اغلب حدود دو هفته، محدود می‌شود. زخم بسته‌شده را از آفتاب محافظت کنید؛ محصولات اسکار فقط پس از تأیید پزشک.
۱۰. دارو، کلسیم و تغذیه
- بعد از برداشتن کامل تیروئید، لووتیروکسین مادام‌العمر لازم است؛ بعد از لوبکتومی هم بعضی بیماران به آن نیاز دارند. دارو را منظم طبق نسخه، معمولاً با آب و معده خالی، مصرف کنید. مکمل آهن یا کلسیم باید حداقل چهار ساعت فاصله داشته باشد. تنظیم دوز با آزمایش انجام می‌شود؛ بررسی معمولاً حدود شش تا هشت هفته پس از شروع یا تغییر دوز است.
- کلسیم و ویتامین D را مطابق برنامه ترخیص مصرف کنید. معمولاً رژیم متعادل کافی است؛ رژیم کم‌ید فقط در صورت دستور مشخص، مثلاً برای آماده‌سازی ید رادیواکتیو، لازم می‌شود.
۱۱. پیگیری و سؤال‌های مهم
- در ویزیت بعدی جواب پاتولوژی، وضعیت زخم و صدا و آزمایش کلسیم در صورت نیاز بررسی می‌شود. پیگیری سرطان به نوع و خطر آن بستگی دارد؛ همه سرطان‌ها نیاز به ید رادیواکتیو ندارند. درباره سونوگرافی، آزمایش‌ها و درمان تکمیلی برنامه مشخص بگیرید. قصد بارداری را اطلاع دهید چون نیاز هورمونی ممکن است تغییر کند.
- بپرسید: چرا این وسعت عمل مناسب است؟ آیا داروی مادام‌العمر یا درمان دیگری لازم می‌شود؟ آزمایش بعدی چه زمانی است و پس از ترخیص با چه کسی تماس بگیرم؟
۱۲. علائم هشدار؛ منتظر نمانید
- تورم یا فشار سریعاً فزاینده گردن، تنگی نفس، تنفس صدادار یا خونریزی قابل توجه نیاز به کمک اورژانسی فوری دارد؛ در ترکیه با ۱۱۲ تماس بگیرید و منتظر پاسخ پیام نمانید.
- گزگز دور لب یا انگشتان، گرفتگی و اسپاسم عضله می‌تواند نشانه افت کلسیم باشد؛ سریع با تیم جراحی تماس بگیرید. اسپاسم شدید، مشکل تنفسی، غش یا تشنج اورژانسی است. تب، قرمزی منتشر، ترشح چرکی، درد فزاینده یا ناتوانی در نوشیدن نیز باید سریع بررسی شود.
منابع علمی
آیا این آموزش برای شما مفید بود؟
نظر شما به کامل‌تر شدن این آموزش کمک می‌کند.